در این مقاله، خستگی چشم را کامل شرح دادهایم و بهترین راهکارها برای پیشگیری و درمانش را نیز به شما معرفی کرده ایم. پس اگر شما نیز از این عارضه رنج میبرید، مطالعه این مطلب، قطعاً راه چاره را در اختیارتان خواهد گذاشت.
با امیر اپتیک مرکز تخصصی عینک بلوکنترل همراه باشید.
خستگی چشم چیست؟
همگی ما روزانه به واسطه کارهای مختلف، ساعتهای طولانی به یک نقطه خیره میشویم. مثلاً با رایانه کار میکنیم، کتاب میخوانیم یا با مدت زیادی به موبایل خود خیره هستیم و یا به هر دلیلی، فعالیت هایی انجام میدهیم که وظایف بیشتر و گستردهتری را از چشمانمان طلب میکند. کارهایی مثل رانندگی در شب طولانی و یا موارد بالا. در این شرایط ممکن است حس هایی مثل سنگینی چشم، بی حالی، خماری، خواب آلودگی و سرگیجه را تجربه کنیم که آن را خستگی چشم یا Eye Strain یا همان آستنوپیا Asthenopia (برگرفته شده از زبان یونانی) مینامند.
علائم خستگی چشم
- خستگی عضلات چشم
- سنگینی چشم و خماری
- درد داخل یا اطراف چشم
- سر درد و سرگیجه و بی حالی
- تاری دید مقطعی
- دوبینی double vision
موضوع خستگی چشم Eye Strain بیشتر یک علامت و اتفاق است تا یک بیماری واقعی. برخی از افراد ممکن است احساس سردرد داشته باشند، برخی دیگر ممکن است در داخل و یا اطراف چشم خود، احساس کوفتگی و درد کنند. برخی دیگر ممکن است تاری یا دوبینی Double vision در دید داشته باشند. اتفاقاتی که همگی ممکن است بخاطر یکسری عوامل داخلی یا بیرونی در چشم باشد.
اگر هرکدام از این اتفاقات به مدت طولانی و به دفعات مکرر برای شما رخ میدهد، حتما به اپتومتریست متخصص مراجعه کنید. زیرا آنچه شما احساس میکنید میتواند نشانه یک بیماری عمیقتر باشد که نیاز به درمان دارد. همچنین اگر ساعتهای طولانی بیدار بمانید، مشکل را بدتر میکنید. زیرا خواب چشم شما را با مواد مغذی ضروری شاداب میکند. پس کمبود خواب نیز قطعاً منجر به تحریک مکرر چشم شما میشود.
علت سنگینی چشم و خواب آلودگی و بی حالی
وقتی چشمانمان به مدت طولانی یک کار شدید بصری را انجام دهد، مثل تمرکز و خیره شدن مکرر برای انجام یک کار برای مدت طولانی با پلک زدن های خیلی کم، این موضوع میتواند باعث خشکی چشم، سنگینی چشم، بی حالی، خواب آلودگی و همچنین خستگی عضلات چشم شود. در برخی موارد هم ممکن است سبب درد پشت کاسه چشم شما شود.
- تمرکز روی یک کار واحد برای مدت طولانی، مانند کار با سیستم، مطالعه یا رانندگی
- احساس استرس شدید و بالا رفتن فشار درونی بدن
- تجربه ضعف بینایی یا مشکلات چشمی مانند خشکی چشم
- حفظ وضعیت نامناسب هنگام مشاهده یک دستگاه دیجیتال
- ناتوانی در پلک زدن به دفعات عادی
- یک دستگاه دیجیتال را خیلی دور یا نزدیک به چشمان خود نگه دارید
- قرار گرفتن در معرض مقادیر زیادی نور آبی، که معمولاً از دستگاههای دیجیتال ساطع میشود
- مشاهده صفحه نمایشی که نور آن به درستی تنظیم نشده است
- تجویز نادرست عینک طبی
تجویز نادرست عینک نیز میتواند باعث تاری و خستگی چشم، سنگینی چشم و کلافگی شود. زیرا در آین صورت شما با نمره اشتباه، دید مناسبی نخواهید داشت و برای بهتر کردن آن به چشمان خود فشار مضاعفی وارد خواهید کرد. همچنین کار در محیطی که خیلی روشن است یا به اندازه کافی روشن نیست نیز از عوامل موثر بر خستگی چشم است.
آسیب شدید دستگاه های دیجیتال بر چشم
تأثیر منفی استفاده از دستگاههای الکترونیکی را اصلا دست کم نگیرید! خیرهشدن به صفحه کامپیوتر، گوشی موبایل یا کنسول بازی و تلویزیون برای مدت طولانی، به راحتی به چشمان شما آسیب جدی وارد میکند. چشم پزشکان جهان این اتفاق را سندرم بینایی کامپیوتری یا خستگی چشم دیجیتال نامگذاری کردهاند.
18بار پلک زدن در دقیقه، روند طبیعی و نرمال یک چشم سالم است که چشمها را شاداب و سرحال نگه میدارد. اما مطالعات نشان میدهند که افراد حین نگاه کردن به رایانه یا سایر دستگاههای دیجیتال، تقریباً نصف تعداد گفته شده پلک میزنند. این میتواند منجر به خستگی، خشکی، خارش و سوزش چشم شود و در نهایت نیز عوارض منفی زیادی را در چشمانمان بوجود آورد.
بهترین راهکار برای این مشکل، استفاده از بلوکنترل است که دقیقا همان عدسی طبی برای عینک است و مطابق با نمره چشم شما بر روی فریم عینک تراش میخورد.
نکاتی برای پیشگیری از خستگی چشم
بهترین راهکارها برای پیشگیری و رفع خستگی چشم موارد زیر است:
- استفاده از قانون ۲۰-۲۰-۲۰
- قرار دادن مانیتور کامپیوتر در موقعیت مناسب
- تنظیم نور نمایشگر دیجیتال
- خیره نشدن به نمایشگر در اطاق تاریک
- پلک زدن زیاد برای جلوگیری از خشکی چشم
- انجام ورزشهای چشمی
- استفاده از عدسی بلوکنترل
- استفاده از عدسیهای رنگی به تجویز چشم پزشک
حال بپردازیم به توضیحات دقیقتر و جامعتر این موارد.
استفاده از قانون ۲۰-۲۰-۲۰
اغلب خستگی چشم زمانی اتفاق میافتد که برای مدت طولانی و بدون وقفه دائماً به یک نکته خیره باشید. این سبب خستگی عضلات چشم میشود. یکی از تمرینات چشمی مؤثر در این زمینه، استفاده از قانون ۲۰-۲۰-۲۰ است. یعنی شما بعد از هر ۲۰ دقیقه فعالیت یکسره، به مدت ۲۰ ثانیه به نقطهای در فاصله ۲۰ فوت (6 متر) دورتر نگاه کنید. این به قانون ۲۰-۲۰-۲۰ معروف است. شما نه تنها باید هر 20 دقیقه یکبار به دور خود نگاه کنید، بلکه مطمئن شوید که برای چندین ساعت در طول روز از یک فعالیت شدید یکسره چشمی دوری میکنید.
اگر مجبورید چندین ساعت روی صفحه کامپیوتر خود کار کنید یا مسافت طولانی را رانندگی کنید، مطمئن شوید که آن فعالیت را با سایر فعالیتهایی که نیاز به استفاده متفاوت از چشمان شما دارند، متعادل میکنید. به عنوان مثال برای رفع خستگی چشم در محیط کار، اگر تمام صبح را با رایانه کار کردهاید، در طول استراحت ناهار خود در نور طبیعی قدم بزنید.
صفحه نمایش خود را در موقعیت مناسب قرار دهید
یکی از راهکارهای کاهش خستگی چشم این است که مطمئن شوید که به دستگاه دیجیتال خود در فاصله صحیح و در موقعیت مناسب نگاه میکنید فاصله صفحه نمایش از چشمان شما باید تقریبا به اندازه طول بازو باشد. شما باید ارتفاع قرار گیری صفحه نمایشگر را، هم ارتفاع با ارتفاع سطح چشمان خود یا کمی پایینتر از آن تنظیم کنید. یکی دیگر از نکات مفید برای دستگاههای دیجیتال این است که سایز فونت سیستم عامل دستگاه دیجیتال خود را بزرگ کنید تا به اندازه ای باشد که شما کاملاً با آن راحت باشید. این کار به راحتی در تنظیمات دستگاه خود قابل تنظیم است.
نور نمایشگر و محیط را تنظیم کنید
نور نامناسب، قطعاً میتواند باعث خستگی چشم شما شود. اگر در حال مطالعه کتاب هستید و به مدت طولانی به صفحه کاغذ کتاب خیره میشوید، حواستان به بازتاب نور از سطح کاغذ سفید به چشمانتان باشد. نور محیط اطرافتان را به اندازه مناسب تنظیم کنید. نه خیلی کم و نه خیلی زیاد. اگر همین خواندن یا هر کار مشابه دیگر را با تبلت یا موبایل ی کامپیوتر انجام میدهید، نور نمایشگر را تنظیم کنید و اگر در حال طراحی گرافیکی نیستید و با رنگ ها سر و کار ندارید، نور نمایشگر خود را در حالت Reading Mode قرار دهید تا صفحه نمایشگر، خیلی بیشتر زرد شود تا چشمانتان کمتر اذیت شود.
در تاریکی به نمایشگر خیره نشوید
اگر به مدت طولانی در حال بازی های کامپیوتری یا دیدن فیلم و سریال هستید، نور اطاق را خاموش نکنید و در تاریکی به نمایشگرها خیره نشوید. خیره شدن طولانی به نمایشگر، آن هم در اطاق تاریک، آسیبهای بسیار جدی و جبران ناپذیری را در طول زمان به چشمان شما وارد میکند. مخصوصاً خیره شدن به نمایشگر موبایل در هنگام خواب سبب میشود تا نورهای پر انرژی آبی، سلول های حساس به نور شبکیه چشمان شما را شدیداً تخریب نماید.
زیاد پلک بزنید
فوکوس شدید، به ویژه هنگام مشاهده یک صفحه، میتواند منجر به کاهش چشمگیر تعداد دفعات پلک زدن شما در دقیقه شود. وقتی کمتر پلک میزنید، چشمان شما خشک و تحریک میشود. پس هنگام استفاده از صفحه نمایشگرها حواستان باشد که عمداً بیشتر پلک بزنید تا چشمانتان همیشه تر باشد.
از عینک بلوکنترل استفاده کنید
در ابتدا برای تعیین اینکه آیا به عینک با عدسی بلوکنترل برای کاهش خستگی چشم نیاز دارید یا خیر، با پزشک خود مشورت کنید. اگر با سیستم کامپیوتر زیاد درگیر هستید، استفاده از عدسی بلوکنترل تخصصی، یک راه حل بسیار موثر است. این عدسی درست همانند یک عدسی طبی عینک است که بر روی فریم عینک دلخواه شما تراش میخورد. هم میتواند بدون نمره باشد و هم نمره دار. در همین وبسایت، در قسمت منو، بخش عدسی و لنز، بلوکنترل را انتخاب کنید تا بهترین و مرغوبترین محصوات در اختیار شما قرار گیرد.
از عدسیهای رنگی استفاده کنید
گاهی اوقات نیز پزشک متخصص برای درمان چشمانتان برخی عدسیها با رنگ مناسب شرایط شما را تجویز میکنند. این موضوع کاملا به شرایط شما بستگی دارد. پس در صورت این اتفاق، کافی است تجویز دکتر را که به صورت نسخه است، برای ما بفرستید تا بهترین محصولات را به شما پیشنهاد دهیم.
اگر خواندن نسخه عینک را بلد نیستید، حما مقاله تفسیر برگه اپتومتری را مطالعه کنید.
چه زمانی باید به چشم پزشک مراجعه کنم؟
اگر پس از تنظیم فضای کاری خود و رعایت نکات بالا همچنان دچار خستگی چشم هستید، مراجعه به یک چشم پزشک میتواند کمک کننده باشد. در ملاقات خود، علائم چشمی خود را کامل و دقیق شرح دهید. از جمله اینکه چه زمانی معمولا چشمانتان خسته میشود، دقیقاً درگیر چه فعالیتهایی هستید و این خستگی چه مدت طول میکشد. پزشک شما خشکی چشم را بررسی میکند، ماهیچههای چشم شما را معاینه میکند و بررسی میکند که آیا به نسخه جدیدی برای عینک یا لنز نیاز دارید یا اینکه باید به چشم پزشک متخصص ارجاع داده شوید.
کلام آخر
حفظ سلامت چشم شما کلید کاهش مشکلات بینایی جدیتر در آینده است. شما باید سالانه برای معاینه چشمان خود به پزشک مراجعه کنید. به خصوص اگر دچار خستگی مکرر یا طولانی مدت در چشم میشوید. اگر متوجه شدید علائم خستگی چشم دارید، روشهای بالا را برای کاهش خستگی چشم یا به طور کلی پیشگیری از آن به کار ببرید. اگر متوجه شدید که این روشها به خستگی چشم شما کمکی نمیکند، با پزشک خود مشورت کنید.
