شب کوری که همچنین به عنوان نیکتالوپیا نیز شناخته می شود، وضعیتی است که توانایی فرد را برای دیدن در محیط های کم نور تحت تاثیر قرار می دهد. این بیماری می تواند فعالیت هایی مانند رانندگی در شب یا حتی راه رفتن در راهرویی با نور کم را دشوارتر و صد البته، خطرناکتر کند. افراد مبتلا به شب کوری اغلب با کاهش حدت بینایی، کاهش دید محیطی و مشکل در سازگاری با تغییرات نور مواجه می شوند.
البته خوشبختانه آمارها نشان می دهند که نرخ افراد مبتلا به این اختلال بسیار کم است به طوری که در تمام دنیا فقط 2 میلیون نفر با مشکل شب کوری دست و پنجه نرم می کنند.
در حالی که این مشکل می تواند نشانه ای از یک بیماری زمینه ای باشد، ممکن است به دلیل کمبود برخی مواد مغذی در رژیم غذایی نیز ایجاد شود. در این مقاله، علل، علائم، تشخیص و گزینه های درمانی این بیماری و همچنین تغییرات سبک زندگی که ممکن است به مدیریت این بیماری کمک کند را بررسی خواهیم کرد. با عینک امیر همراه باشید.
شب کوری چیست؟
شب کوری یا نیکتالوپیا Nyctalopia وضعیتی است که دید را برای افراد در موقعیت های کم نور، مانند شب یا هر نوع محیط کم نور دیگری، دشوار می کند. افراد مبتلا به این بیماری ممکن است زمانی که نور کافی در دسترس نباشد، در دیدن اشیا یا حرکت در محیط اطراف خود دچار مشکل شوند. برای افرادی که نیکتالوپیا را تجربه می کنند، مهم است که حتما با اپتومتریست یا چشم پزشک برای تعیین علت زمینه ای و دریافت درمان مناسب مشورت کنند.
علل بروز بیماری شب کوری
نیکتالوپیا میتواند توسط عوامل مختلفی ایجاد شود؛ از جمله:
- کمبود ویتامین A
- آب مروارید (cataracte)
- رتینیت پگمانتوزا (Retinitis pigmentosa)
- آب سیاه یا گلوکوم (Glaucoma)
- دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (Macular degeneration)
- مصرفی برخی از داروها
- دیابت
- شب کوری ارثی یا نیکتالوپیا (nyctalopia)
کمبود ویتامین A و شب کوری
یکی از شایع ترین علل بیماری شب کوری، کمبود ویتامین A است. ویتامین A برای تولید رودوپسین Rhodopsin، پروتئینی که به چشم کمک می کند تا با شرایط کم نور سازگار شود، ضروری است.
آب مروارید (cataracte) و شب کوری
آب مروارید وضعیتی است که در آن عدسی چشم کدر شده و در نتیجه مشکلات بیماری بسیاری رخ می دهد. این عارضه میتواند با کاهش میزان نوری که وارد چشم می شود، باعث نیکتالوپیا شود.
رتینیت پیگمانتوزا (Retinitis pigmentosa) و شب کوری
رتینیت پیگمانتوزا یک اختلال ژنتیکی است که با از دست دادن آهسته بینایی مشخص می شود. این اختلال روی شبکیه چشم که مسئولیت تشخیص نور را بر عهده دارد، تاثیر می گذارد. با پیشرفت این بیماری، نیکتالوپیا رخ می دهد.
آب سیاه یا گلوکوم (Glaucoma) و شب کوری
گلوکوم گروهی از بیماری های چشمی است که به عصب بینایی آسیب می رساند و می تواند باعث کاهش بینایی شود. در برخی موارد نیز این بیماری منجر به بروز نیکتالوپیا می شود. درباره گلوکوم بیشتر بخوانید.
دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (Macular degeneration) و شب کوری
دژنراسیون ماکولا یک بیماری شایع چشمی است که افراد بالای 50 سال را تحت تاثیر قرار می دهد. این بیماری باعث آسیب به ماکولا روی شبکیه می شود که مسئولیت بینایی مرکزی را بر عهده دارد. با پیشرفت این بیماری، نیکتالوپیا رخ می دهد.
مصرف برخی داروها و شب کوری
برخی از داروها مانند کلروکین و کینین می توانند باعث شب کوری به عنوان یک عارضه جانبی شوند.
دیابت و شب کوری
افراد مبتلا به دیابت ممکن است به بیماری به نام رتینوپاتی دیابتی مبتلا شوند که می تواند باعث مشکلات بینایی از جمله شب کوری شود. معمولا افراد مسن از ویتامین A و داروهای درمان بیماری خود به عنوان قرص شب کوری یاد می کنند؛ زیرا با این قرص و داروها، نیکتالوپیا درمان می شود.
شب کوری ارثی یا نیکتالوپیا (nyctalopia)
برخی از اختلالات ارثی، مانند شب کوری ثابت مادرزادی، می توانند از بدو تولد باعث بروز این بیماری شوند. معمولا درمان این بیماری از نوع ارثی کمی پیچیدهتر از سایر درمانهای دیگر است.
بررسی علائم شب کوری
علائم شب کوری می تواند در افراد مختلف از نظر شدت متفاوت باشد. برخی از افراد ممکن است فقط اختلالات خفیف را تجربه کنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است در شرایط نور کم بینایی خود را به طور کامل از دست بدهند.
برخی از علائم رایج شب کوری عبارتند از:
- مشکل در دید در شرایط نور کم، به ویژه در شب یا در اتاق های کم نور.
- تطبیق آهسته چشم به هنگام تغییرات در نور محیط.
- کاهش حدت بینایی یا وضوح بینایی.
- از دست دادن دید محیطی.
- افزایش حساسیت به تابش خیره کننده و نورهای روشن.
- مشکل در رانندگی در شب یا در شرایط کم نور.
اگر علائم این بیماری را تجربه می کنید، مهم است که با یک متخصص چشم مشورت کنید که می تواند علت اصلی را تشخیص داده و درمان مناسب را در اختیار شما عزیزان قرار دهد.
انواع شب کوری کدام اند؟
انواع مختلفی از شب کوری وجود دارد که هر کدام مجموعه ای از علل و علائم خود را دارند.
شب کوری مادرزادی
شایع ترین نوع شب کوری، شب کوری مادرزادی ثابت (CSNB) است. این نوع شب کوری از بدو تولد وجود دارد و ناشی از یک جهش ژنتیکی می باشد که بر عملکرد شبکیه چشم تاثیر می گذارد. افراد مبتلا به CSNB اغلب در محیط های کم نور در دیدن مشکل داشته، اما بینایی آن ها در نور معمولی بدون مشکل است.
شب کوری اکتسابی
نوع دیگری از شب کوری، شب کوری اکتسابی است که می تواند ناشی از عوامل مختلفی مانند کمبود ویتامین A، آب مروارید، گلوکوم و رتینیت پیگمانتوزا باشد. کمبود ویتامین A یکی از علل اصلی شب کوری اکتسابی در کشورهای در حال توسعه، به ویژه در میان کودکان است. زمانی اتفاق می افتد که بدن ویتامین A کافی که برای عملکرد شبکیه ضروری است، دریافت نمی کند. پس برای جلوگیری از شب کوری در کودکان، می توان رژیم غذایی آن ها را سرشار از ویتامین A کرد.
از طرفی دیکر، رتینیت پیگمانتوزا یک بیماری ارثی است که باعث از دست دادن تدریجی بینایی در طول زمان می شود. این وضعیت می تواند باعث شب کوری، دید تونلی و در نهایت کوری شود.
شب کوری چگونه تشخیص داده می شود؟
شب کوری را تنها می توان در طی یک معاینه جامع چشم تشخیص داد.
چشم پزشک سوالاتی در مورد سابقه پزشکی شما می پرسد و یک سری آزمایش برای شناسایی علائم بیماری چشمی یا وضعیت بینایی انجام می دهد.
بسیاری از چشم پزشکان از نمودار حساسیت کنتراست پلی رابسون برای تشخیص علائم شب کوری استفاده می کنند. این نمودار شامل ردیف های متعددی از حروف در سایه های مختلف خاکستری، در زمینه سفید است.
در طی این آزمون از شما خواسته می شود که حروف روی نمودار را شناسایی کنید. همانطور که چشمان شما به سمت پایین نمودار حرکت می کنند، حروف در سایه های روشن تری از خاکستری ظاهر می شوند، زیرا کنتراست با پس زمینه سفید کاهش می یابد.
برخی از چشم پزشکان نیز ممکن است انجام آزمایش خون برای تعیین سطح ویتامین A و گلوکز در بدن شما را توصیه کنند.
کمبود ویتامین A می تواند مستقیماً باعث شب کوری شود. از طرفی سطوح غیرطبیعی گلوکز می تواند منجر به بیماری های مختلف چشمی شود که این بر سلامت و بینایی شبکیه شما تأثیر می گذارد و در بسیاری از مواقع منجر به شب کوری می گردد.
معرفی انواع روش های درمان شب کوری
روش های درمان این بیماری به علت زمینه ای این بیماری بستگی دارد. برای افراد مبتلا به شب کوری ثابت مادرزادی (CSNB)، در حال حاضر هیچ درمانی وجود ندارد، اما مداخلات خاصی می تواند به بهبود بینایی در شرایط کم نور کمک کند.
استفاده از انواع عینک برای شب کوری
یک استراتژی موثر در درمان این بیماری، استفاده از عینک های تخصصی یا لنزهای تماسی است که طول موج های خاصی از نور را فیلتر کرده و حساسیت کنتراست را افزایش می دهد. استفاده از عینک برای کمک به شب کوری معمولاً به عینک های خاصی اشاره دارد که می توانند به بهبود دید در شرایط نور کم کمک کنند. در ادامه، به چند نوع از این عینک ها و نحوه کارکرد آنها می پردازیم:
- عینک های ضد تابش (Anti-Glare): این عینک ها با استفاده از لنزهایی با پوشش های ضد تابش خیره کننده (anti-reflective) طراحی شده اند که می توانند تابش نورهای خیره کننده را کاهش دهند. این ویژگی میتواند به بهبود دید در شب کمک کند، به خصوص هنگام رانندگی در شب.
- عینک های دارای لنزهای زرد یا کهربایی: لنزهای زرد یا کهربایی می توانند کنتراست را افزایش داده و نور آبی را کاهش دهند که می تواند به بهبود دید در شرایط کم نور و مه آلود کمک کند. این نوع لنزها اغلب توسط رانندگان شب و ورزشکاران استفاده می شوند.
- عینکهای فتوکرومیک (Photochromic): این عینک ها دارای لنزهایی هستند که با تغییر نور محیط، تیره یا روشن می شوند. در شرایط پر نور، لنزها تیره می شوند تا از چشم در برابر نور خورشید محافظت کنند و در شرایط کم نور، لنزها روشن می شوند تا دید بهتری فراهم کنند.
- عینک های ویژه رانندگی در شب: برخی عینک ها به طور خاص برای رانندگی در شب طراحی شده ند و دارای لنزهایی با پوشش های مخصوص هستند که می توانند دید در شب را بهبود بخشند.
افزایش مصرف ویتامین A برای شب کوری
برای افراد مبتلا به شب کوری اکتسابی به دلیل کمبود ویتامین A، درمان شامل افزایش مصرف ویتامین A از طریق تغییرات رژیم غذایی یا مکمل ها است. غذاهایی که سرشار از ویتامین A هستند عبارتند از:
- جگر
- تخم مرغ
- شیر
- میوه ها
- سبزیجات نارنجی و زرد.
در موارد شدید کمبود ویتامین A، مصرف مکملهای با دوز بالا توسط پزشک تجویز می شود.
درمان شب کوری اکتسابی ناشی از عوامل دیگری مانند آب مروارید، گلوکوم یا رتینیت پیگمانتوزا معمولا شامل رسیدگی به وضعیت زمینه ای می شود. به عنوان مثال، ممکن است جراحی برای برداشتن آب مروارید یا کاهش فشار داخل چشم در افراد مبتلا به گلوکوم انجام شود تا به مراتب شب کوری نیز درمان شود. در مورد رتینیت پیگمانتوزا، در حال حاضر هیچ درمانی وجود ندارد، اما برخی داروها و مداخلات ممکن است پیشرفت این بیماری را کاهش دهد.
ژن درمانی برای شب کوری
ژن درمانی به عنوان یکی از جدیدترین درمان شب کوری شناخته می شود که امروزه پژوهشگران در حال مطالعه و تحقیق بر روی آن می باشند. البته لازم به ذکر است که تحقیقات انجام شده تا به امروز بیان می دارند که شرایط ژنتیکی که باعث شب کوری می شوند، مانند رتینیت پیگمانتوزا، قابل درمان نیستند. متاسفانه ژنی که باعث ایجاد رنگدانه در شبکیه می شود به لنزهای اصلاحی یا جراحی پاسخ نمی دهد و نمی تواند شب کوری در شبکیه را درمان کند.
افرادی که به این شکل از شب کوری مبتلا هستند باید از رانندگی در شب خودداری کنند.
به نقل از خبرگزاری مهر می توان بیان داشت:
استفاده از سلول های بنیادی و تزریق آن ها در نمونه های حیوانی توانسته نتایج مثبتی داشته باشد. از این رو مدتی است که این فرایند وارد فاز انسانی شده است. با توجه به این، امروزه تزریق سلول های بنیادی در بیماران مبتلا به شب کوری به عنوان یک روش درمانی موفقیت آمیز شناخته می شود.
امید است که در سال های آینده این روش بتواند به عنوان درمان قطعی شب کوری مورد استفاده قرار گیرد.
جراحی چشم برای شب کوری
اگر به دلیل مشکلات آب مروارید در دید شب مشکل دارید، می توانید جراحی را برای بهبود این اختلال انتخاب کنید. جراح، لنز آسیب دیده شما را با یک لنز مصنوعی جدید جایگزین خواهد کرد. اگر آب مروارید دلیل شب کوری باشد، بینایی شما پس از جراحی به طرز چشمگیری بهبود می یابد.
توجه داشته باشید که :
در تمام موارد شب کوری، مهم است که به دنبال مراقبت های پزشکی از یک متخصص چشم باشید که می تواند علت اصلی را تشخیص دهد و گزینه های درمانی مناسب را توصیه کند. علاوه بر این، انجام اقداماتی برای محافظت از چشم در برابر آسیب های بیشتر، مانند استفاده از عینک آفتابی و اجتناب از قرار گرفتن در معرض نورهای روشن نیز می تواند مفید باشد. پس با این تفاسیر نیز، هزینه درمان شب کوری با توجه به علت زمینه ای بروز این بیماری، متفاوت است.
در نور کم یا بدون نور چه اتفاقی برای چشم می افتد؟
مانند سایر اعضای بدن، چشمان ما نیز اگر سخت کار کنند خسته می شوند. این مورد به خصوص در زمانی که نور کم باشد، سبب خستگی بیشتر چشم و مشکلاتی مانند سردرد، چشم های تحریک شده، سوزش و درد پشت چشم ها، تاری دید و دوبینی و … می شود.
علاوه بر این ها، مشکلاتی که در نور کم برای چشم ها به وجود می آیند عبارتند از:
- در نور کم، دید برای چشمان شما دشوارتر است.
- با افزایش سن، بینایی ما به طور طبیعی ضعیف می شود. این روند در نور کم به طور قابل توجهی سرعت می یابد.
- نزدیک بینی و آستیگماتیسم می توانند از مشکلات مطالعه در نور کم باشند.
- سایر بیماری های چشمی در نور کم تشدید شده و فشار وارده به چشم را بیشتر می کنند.
- در نور کم، تعداد پلک زدن کاهش می یابد که این می تواند منجر به سندرم چشم خشک و فشار چشم شود.
چگونه با تغییرات سبک زندگی از بروز بیماری شب کوری جلوگیری کنیم؟
تغییرات در سبک زندگی می تواند از بروز بیماری شب کوری جلوگیری کرده و تا حدی نیز در درمان آن موثر باشد.
- داشتن یک رژیم غذایی غنی از ویتامین A: غذاهایی مانند هویج، سیب زمینی شیرین، اسفناج و جگر را در رژیم غذایی خود بگنجانید.
- کاهش مصرف الکل: مصرف زیاد الکل می تواند در جذب ویتامین A اختلال ایجاد کند و باعث آسیب کبدی شود که می تواند دید در شب را مختل کند.
- ترک سیگار: سیگار به رگ های خونی چشم آسیب می رساند که می تواند منجر به مشکلات بینایی شود.
- محافظت از چشم در برابر نور خورشید: قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش می تواند به مرور زمان به چشمان شما آسیب برساند. وقتی روزها زمان زیادی را بیرون از خانه سپری می کنید، از عینک آفتابی استفاده کنید.
- انجام معاینات منظم چشم: معاینه منظم چشم می تواند هر گونه بیماری زمینه ای را که ممکن است باعث شب کوری شود را تشخیص دهد.
با اعمال این تغییرات در سبک زندگی خود، می توانید به پیشگیری از شب کوری و حفظ سلامت چشمانتان، کمک کنید.
چه زمانی برای شب کوری باید به پزشک معالج مراجعه کرد؟
شب کوری چیزی نیست که بتوانید خودتان آن را تشخیص دهید یا خودتان آن را درمان کنید.
اگر متوجه شدید که در محیط های تاریک برای دیدن اطراف مشکل دارید، باید از رانندگی یا سایر فعالیت های بالقوه خطرناک خودداری کنید تا زمانی که به متخصص چشم مراجعه نمایید.
سوالات متداول شب کوری
شب کوری مادرزادی چیست؟
شب کوری مادرزادی بیماری است که در آن نوزاد از بدو تولد با مشکلاتی در شبکیه چشم رو به رو است که منجر به بروز این بیماری می شود.
آیا درمان شب کوری کمبود ویتامین دارد؟
مصرف ویتامین A منجر به درمان بیماری شبکوری می شود. این ویتامین می تواند از طریق مکمل ها یا مواد غذایی به بدن برسد.
آیا شب کوری در رانندگی تاثیر می گذارد؟
مهم ترین تاثیر این بیماری، به هنگام شب حین رانندگی است که می تواند بسیار نیز خطرناک باشد.
آیا قطره برای شب کوری وجود دارد؟
برخی بر این باورند که قطره ویتامین A می تواند تاثیر مثبت بر روی درمان این بیماری داشته باشد. این موضوع هنوز به لحاظ پزشکی تایید نشده است.
ایا شب کوری باعث کوری میشود؟
به طور معمول خیر؛ اما اگر این بیماری ناشی از برخی بیماری های زمینه ای باشد، ممکن است در انتها منجر به کوری شود.
منابع:
درودخدابرشما💚🌹🌹🌹
ارادتمند شما هستیم🙋🏻♂️❤️هر سوالی داشتید حتما با ما تماس بگیرید🙏🏻
سلام من شب کوری ارثی دارم الان ۴۰ سالمه ودید با عینکم ۴۰ درصد ایا عمل لیزیک برای ضعیفی چشمم اسیبی به شبکیه می زند
این موضوع را باید با پزشک متخصص چشم درمیان بگذارید.